Τετάρτη, 25 Νοεμβρίου 2009

Το Καλό και το Κακό

Με αφορμή το πολύ ωραίο άρθρο της φίλης "Με τα Φτερά της Ψυχής" σχετικά με το δρόμο της Αρετής και της Κακίας σκέφτηκα να αναρτήσω ένα άρθρο για το καλό και το κακό!

Γιατί κάποιες φορές συμπεριφερόμαστε ενάρετα και άλλες γινόμαστε απίστευτα κακοί; Τι είναι καλό και τι κακό; Πράγματι, το καλό και το κακό είναι κάτι μεταφυσικό; Ποια είναι η σημασία τους; Είναι χαρακτηριστικό της εκάστοτε κοινωνίας ή του κάθε ανθρώπου μεμονωμένα; Τι μπορεί, εάν μπορεί βέβαια, να κάνει ο άνθρωπος για να περιορίσει το κακό και να βοηθήσει στην επικράτηση του καλού;

Οι απαντήσεις είναι πολλές και όχι πάντα πειστικές. Για κάποιους φιλοσόφους, όπως για τον Σωκράτη, το κακό είναι απλώς άγνοια, η ανικανότητα κάποιου να καταλάβει τι είναι το καλό. Για άλλους, όπως για τον Χέγκελ, το κακό είναι το άλλο πρόσωπο του καλού, και, μάλιστα, είναι χρήσιμο. Πολλές θρησκείες, αντίθετα, μιλούν για ένα απόλυτο, υπερφυσικό κακό: τον διάβολο. Οι θεολόγοι όμως δυσκολεύονται να συμφιλιώσουν την ύπαρξη αυτού του κακού με έναν καλό Θεό. Διάσημο έχει μείνει το δίλημμα του Έλληνα φιλόσοφου Επίκουρου (342-270 π.Χ.) για τη θεία δίκη: «Ο Θεός, ή θέλει να εξαφανίσει τα κακά και δεν μπορεί ή μπορεί και δεν θέλει ή ούτε θέλει ούτε μπορεί. Αν θέλει και δεν μπορεί, είναι ανίσχυρος: αυτή δεν είναι ιδιότητα του Θεού. Αν μπορεί και δεν θέλει είναι φθονερός, κάτι που ομοίως είναι αντίθετο στον Θεό. Αν ούτε θέλει ούτε μπορεί, είναι φθονερός και ανίσχυρος, άρα δεν είναι Θεός. Η περίπτωση του να θέλει και να μπορεί είναι η μόνη που αρμόζει στον Θεό. Από πού προέρχεται λοιπόν η ύπαρξη των δεινών και γιατί ο Θεός δεν τα εξαφανίζει;».
Ο ορισμός που ικανοποιεί τους πάντες είναι ο εξής: το κακό είναι το αντίθετο του καλού, δηλαδή ό,τι δεν είναι επιθυμητό. «Μην κάνεις στους άλλους αυτό που δεν θα ήθελες να κάνουν σε σένα», λέει ο χρυσός κανόνας, παρών σε όλες τις θρησκείες. Το κακό είναι ό,τι δεν επιθυμούμε για τον εαυτό μας. Και φαίνεται δύσκολο να τολμήσουμε κάποιον πιο ακριβή ορισμό. Ο Ιρενάους Άιμπλ Άιμπεσφελτ, ηθολόγος του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ στη Γερμανία, θεωρεί το καλό και το κακό, τον αλτρουισμό και τον εγωισμό έμφυτες συμπεριφορές του ανθρώπου, αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξέλιξης. Πρόκειται για έναν συνεχή αγώνα ανάμεσα στο ένστικτο για την κατοχή και την υπεράσπιση του εδάφους μας και στο κοινωνικό ένστικτο της συνεργασίας. Αυτές οι δύο τάσεις συνυπάρχουν στον άνθρωπο σε μια λεπτή ισορροπία, όπως έφερε στο φως και η λογοτεχνία, ξεκινώντας από το μυθιστόρημα του Λούις Στίβενσον Ντόκτορ Τζέκιλ και Μίστερ Χάιντ, όπου σε ένα και μόνο σώμα συνυπάρχουν δύο ψυχές που βρίσκονται σε συνεχή διαμάχη. H κατώτερη ψυχή μας, τα κατώτερα ένστικτα μας, ο κατώτερος εαυτός μας δηλαδή ο προσκείμενος στην ύλη, στις σαρκικές και γήινες απολαύσεις μας, στα πάθη μας, τη φιλοδοξία μας, τον εγωισμό μας, το φθόνο και το μίσος βρίσκεται σε διαρκή διαμάχη με τον ανώτερο πνευματικό εαυτό μας που χαρακτηρίζεται από αγάπη προς τον εαυτό μας και τον πλησίον μας, αλτρουϊσμό, αυτοεκτίμηση και ανιδιοτελή προσφορά βοηθείας.

Ειδικότερα σε ότι αφορά το καλό και την ηθική, η αξία τους φαίνεται και από την άποψη του Δαρβίνου ότι μια φυλή με πολλά μέλη έτοιμα να βοηθήσουν το ένα το άλλο και να θυσιαστούν για το κοινό καλό θα νικούσε τις περισσότερες άλλες φυλές. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες το καλό είναι πολλών ειδών. Είναι το καλό που πράττουμε σε άτομα με συγγενικούς δεσμούς, σε άτομα που αγαπάμε. Είναι το καλό που πράττουμε σε άτομα χωρίς συγγενικούς δεσμούς, όπως ο πίθηκος ο οποίος ξύνει την πλάτη του άλλου, επειδή ξέρει ότι θα του το ανταποδώσει. Και τέλος είναι το καλό «του καλού Σαμαρείτη», η αυθόρμητη βοήθεια δηλαδή ακόμη και προς αγνώστους. Έχει παρατηρηθεί ότι ορισμένοι άνθρωποι έχουν την τάση να βοηθούν περισσότερο αυθόρμητα απ’ ό,τι κάποιοι άλλοι. Επίσης οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει ότι, όταν βλέπουμε τους άλλους να υποφέρουν, υποφέρουμε κι εμείς. Γι’ αυτό τους παρηγορούμε και αποφεύγουμε τις κακές πράξεις. Πρόκειται για ένα είδος φρένου που μας οδηγεί να μην προκαλούμε πόνο στους συνανθρώπους μας που πάσχουν, αλλά να τους ανακουφίζουμε. Μια άλλη ερμηνεία που δίνουν οι επιστήμονες για το καλό είναι η ύπαρξη ειδικών νευρώνων που ονομάζονται «κάτοπτρα» και, όπως απέδειξαν πειραματικά, χάρη σ’ αυτούς νιώθουμε συναισθήματα συμπόνιας και αλληλεγγύης.

Αυτό πάντως που έχει την μεγαλύτερη σημασία κατά τη γνώμη μου είναι συνειδητά σε κάθε πράξη μας ή σκέψη μας να κάνουμε την αυτοκριτική μας. Να γνωρίζουμε εμείς αν είναι καλή ή κακή και να ξέρουμε ότι αυτές όποιες και αν είναι διαμορφώνουν το πεπρωμένο μας ή αλλιώς το παρελθόν και τον μέλλον μας. Δύσκολο στην πραγμάτωσή του. Αλλά θα πρέπει να προσπαθούμε να αυτοκρινόμαστε, να μην σκεπτόμαστε αρνητικά και να καταπολεμούμε τα μειονεκτήματά μας και προπάντων να ακούμε την καλόπιστη κριτική καλών φίλων! Ίσως έτσι και με αρκετή προσευχή και διαλογισμό όπως λέει και ο φίλος «Vlachos» να καταφέρουμε να κάνουμε τον ανώτερο πνευματικό εαυτό μας να ανέλθει στην επιφάνεια και γίνουμε λίγο καλύτεροι από αυτό που είμαστε.




Λιγότερη ενότητα, λιγότερη κατανόηση, λιγότερη αγάπη και ίσως περισσότερη διαχωριστικότητα είναι αυτά που δίνουν την εντύπωση της ύπαρξης του Καλού και του Κακού. Και η ενότητα αυτή μαζί με την κατανόηση και τέλος την αγάπη για ότι μας περιβάλλει, στην ολοκληρωμένη μορφή της έρχεται μέσα από βαθιά γνώση του εαυτού μας.

Aν δούμε τις δύο θέσεις του άσπρου και του μαύρου, του όμορφου και του άσχημου, του καλού και του κακού από μία τρίτη θέση, κατανοώντας δηλαδή ότι αυτές οι δυαδικότητες δεν παύουν να είναι προϊόντα της ενότητας, μίας και μόνο αρχής, τότε ερχόμαστε στην κατανόηση χωρίς να εγκλωβιζόμαστε σε μία από τις δύο θέσεις. Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι το κάθε τι είναι όπως ένα νόμισμα, με δύο όψεις. Μόνο όταν βλέπουμε και τις δύο όψεις, από πάνω, χωρίς να στεκόμαστε σε καμία από τις δύο, τότε καταλαβαίνουμε τι είναι αυτό που εξετάζουμε και γνωρίζουμε την αλήθεια.

12 σχόλια:

Με τα φτερά της ψυχής είπε...

Καλησπέρα Δημήτρη, τι να πω,τα έχεις πει όλα σε αυτό το άρθρο σου.
Ειδικά στην τελευταία παράγραφο.
Σε θαυμάζω για τον υπέροχο τρόπο που γράφεις!Με βοηθάς πολύ! Να είσαι καλά!

delta είπε...

Λάθος άνθρωπο θαυμάζεις καλή μου Ειρήνη.

Ο φίλος ο Λάμδα (Λάμπρος) έγραψε αυτό το λαμπρό άρθρο.

Με το δίκιο σου βέβαια μας μπερδεύεις (όπως και πολλοί άλλοι)

Να’σαι πάντα καλά

vlaxos είπε...

Καλό και κακό πραγματικά η όψη του ίδιου νομίσματος, ίσως το δεύτερο να ταράζει την ισορροπία αλλά το πρώτο είναι που την επαναφέρει. Ένας κύκλος που πραγματικά εναλλάσσεται. Ίσως γιατί ο άνθρωπος δεν μπορεί να συνυπάρχει σε μια κατάσταση παθητικής μακαριότητας, μόνο ο Θεός. Το απόλυτο θετικό και το απόλυτο αρνητικό που εξουδετερώνουν το ένα το άλλο δημιουργούν τη Θεία ουδετερότητα του απολύτου που ορίζει την τελειότητα. Ο άνθρωπος τρώει τον απαγορευμένο καρπό από το δέντρο της Γνώσης και με αυτή του την ενέργεια κατασκευάζει τον κόσμο του γεμάτο Εγώ, ορίζει την 2-πολικότητα του .Ζώντας σε αυτό τον κόσμο ο άνθρωπος πρέπει να διακρίνει την πραγματικότητα, τις σχέσεις των ιδεών, και μετά να αναπτύξει την εσωτερική του δραστηριότητα. Μια δραστηριότητα ενωτική την αλήθεια με το ψέμα ,το «όμορφο» με το «άσχημο», το καλό με το κακό … το αρσενικό με το θηλυκό, ώστε να ενεργοποιήσει τις Θείες ιδιότητές του και να λάμψει στο μέτωπο του… εκεί πάνω τα φρύδια… το άστρο του!

fotis είπε...

Φίλε Λάμπρο, έθιξες ένα πολύ σοβαρό θέμα, που με απασχολεί εδώ και χρόνια. Πιστεύω κι εγώ πως το κακό δεν υπάρχει ως αυθύπαρκτη οντότητα, αλλά είναι μια ψευδαίσθηση που πηγάζει από την πλάνη του διαχωρισμού του ενός από τον άλλο.
Σωστά προτείνεις ως λύση την αποστασιοποίηση, ώστε να ανοιχτεί ο δρόμος προς την επίγνωση και τη θέαση της μεγάλης εικόνας της Ενότητας. Δεν υπάρχει πόλεμος ανάμεσα στο Φως και το Σκότος. Αν ανοίξουμε τα παράθυρα στο σκοτεινό δωμάτιο, θα μπει το φως και τότε το σκοτάδι απλώς θα πάψει να υφίσταται...

kelly alamanou είπε...

Είναι τόσο δυνατή η διαμόρφωση του ανθρώπινου νου ,να λειτουργεί διαχωριστικά,να κρίνει να επικρίνει να κατακρίνει.
Η κατανόηση,η ερμηνεία γεγονότων καταστάσεων ,συμπεριφορών κλπ δίνουν μια άλλου είδους αντιλιπτική ικανότητα και μας επιτρέπουν να ωριμάζουμε με σοφία.

Τελικά μήπως αμαρτία είναι η άγνοια;

ΙΛΥΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ είπε...

Μένω στο δίλημμα του Επίκουρου,από που προέρχονται τα δεινα των ανθρωπων, γιατί ο Θεός δεν τα εξαφανίζει,γιατι να υπάρχει και το κακό μέσα μας.''Τα πάντα εν σοφία εποίησε''Αν δεν υπηρχε μέσα μας το καλό και το κακό πως θα μπορούσαμενα διακρίνουμε την διαφορά;Αν ο καρδιογράφος δεν κατέγραφε αυτήν την τεθλασμένη γραμμή που δηλωνει ζωή,τι θα είχαμε;Μια ευθεία κατάσταση χωρίς προβληματισμους καιδυνατότητα ανάτασης,αναγνώρισης του καλού. Δεν θα αναγνωρίζαμε καν την ύπαρξη του,γιατι δεν θα υπηρχε σημείο αναφοράς,δράσης και αντίδρασης μια ζωή χωρίς ενδιαφέρον.Απλά θα είχαμε μια αρχή με γνώση το τελος χωρίς τηνένταση όλων των συναισθημάτων που μαςδίνουν τηνδυνατότητα καλης χρήσης αυτων να εξελιχθούμεκαι να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι.Μεγάλο θέμα lamda και το έδωσες καταπληκτικά!Την καλημέρα μου!

LAMDA είπε...

Εξαίρετα σχόλια φίλοι μου και σας ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια.

Σταχυολογώ κάποιες φράσεις από τα σχόλια σας οι οποίες ακόμα και αν διαβαστούν σαν ενιαίο κείμενο απαντούν πολύ ωραία το αιώνιο ερώτημα που ταλανίζει τον Άνθρωπο!

"...γιατί ο Θεός δεν τα εξαφανίζει,γιατι να υπάρχει και το κακό μέσα μας.''Τα πάντα εν σοφία εποίησε'".

"Καλό και κακό πραγματικά η όψη του ίδιου νομίσματος, ίσως το δεύτερο να ταράζει την ισορροπία αλλά το πρώτο είναι που την επαναφέρει. Ένας κύκλος που πραγματικά εναλλάσσεται."

"Δεν υπάρχει πόλεμος ανάμεσα στο Φως και το Σκότος. Αν ανοίξουμε τα παράθυρα στο σκοτεινό δωμάτιο, θα μπει το φως και τότε το σκοτάδι απλώς θα πάψει να υφίσταται...".

LAMDA είπε...

Λάμδα, Λάμπρος, λαμπρό άρθρο, ... θα μπερδέψουμε την γλώσσα μας ρε Δημήτρη! ΧΑ! ΧΑ! ΧΑ!

Να είσαι καλά και σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια!

Με τα φτερά της ψυχής είπε...

Καλημέρα!Συγνώμη!!!
Πνευματικά έχω τέτοιο θαυμασμό για τον Δημήτρη που τα μάτια μου... κάνουν πουλάκια!Πού το είδα το όνομα!Αχ δεν πάω καλά!!! Έχω κάψει κύταρα!Ώστόσο δεν αλλάζω γνώμη το άρθρο είναι υπέροχο και με άγγιξε πολύ!

LAMDA είπε...

Δεν χρειάζεται να ζητάς συγνώμη αγαπητή "Με τα φτερά της Ψυχής". Άλλωστε τον θαυμάζω και εγώ πνευματικά τον Δημήτρη οπότε σε καταλαβαίνω απόλυτα.

Να είσαι καλά και σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια!

Betty Manousos:cutand-dry.blogspot.com είπε...

KΑΛΟΓΡΑΜΜΕΝΟ Κ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΑΡΘΡΟ.
ΣΤΕΚΟΜΑΙ ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ. ΠΟΛΥ
ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ.
ΓΝΩΡΙΖΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΠΡΟ Κ ΜΑΥΡΟ ΩΣ ΣΧΗΜΑ ΛΟΓΟΥ, ΑΛΛΑ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΠΟΥ ΚΑΝΑΤΕ Σ'ΑΥΤΟ ΗΤΑΝ ΜΟΝΑΔΙΚΗ!.
ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ
:)

tiger είπε...

AV,無碼,a片免費看,自拍貼圖,伊莉,微風論壇,成人聊天室,成人電影,成人文學,成人貼圖區,成人網站,一葉情貼圖片區,色情漫畫,言情小說,情色論壇,臺灣情色網,色情影片,色情,成人影城,080視訊聊天室,a片,A漫,h漫,麗的色遊戲,同志色教館,AV女優,SEX,咆哮小老鼠,85cc免費影片,正妹牆,ut聊天室,豆豆聊天室,聊天室,情色小說,aio,成人,微風成人,做愛,成人貼圖,18成人,嘟嘟成人網,aio交友愛情館,情色文學,色情小說,色情網站,情色,A片下載,嘟嘟情人色網,成人影片,成人圖片,成人文章,成人小說,成人漫畫,視訊聊天室,性愛,a片,AV女優,聊天室,情色

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...