Κυριακή, 27 Σεπτεμβρίου 2009

Για τις Σπουδές*


*ένα δοκίμιο του Φράνσις Μπαίηκον (Francis Bacon 1561-1626 μΧ.) από το βιβλίο Δοκίμια εκδ. Ζήτρος

Οι σπουδές προσφέρουν ευχαρίστηση, χάρη και ικανότητες. Η ευχαρίστηση γίνεται αισθητή κυρίως στη μοναξιά και την απομόνωση· η χάρη, στη συζήτηση με τους άλλους· και οι ικανότητες, στην κρίση και την διεκπεραίωση των υποθέσεων. Διότι άνθρωποι που οι γνώσεις τους προέρχονται μόνον από την πείρα, μπορούν να είναι καλά εκτελεστικά όργανα, και ίσως ικανοί να κρίνουν τα επιμέρους, ένα ένα· αλλά η συνολική καθοδήγηση, και τα σχέδια και ο συντονισμός των υποθέσεων είναι καλύτερα να αναλαμβάνονται από εκείνους που είναι μορφωμένοι. 

Να ξοδεύεις πάρα πολύ χρόνο στις σπουδές είναι νωθρότητα· να τις χρησιμοποιείς επιδεικτικά είναι επιτήδευση· να κρίνεις καθ'ολοκληρία με βάση τους κανόνες τους είναι σχολαστικότητα. Οι σπουδές τελειοποιούν τη φύση, και τελειοποιούνται από την εμπειρία, διότι τα φυσικά ταλέντα είναι όπως τα φυτά, και χρειάζονται την περιποίηση της μελέτης· και οι ίδιες οι σπουδές προσφέρουν πάρα πολλές και διαφορετικές κατευθύνσεις, αν δεν περιορίζονται από την εμπειρία. 

Οι πρακτικοί και πανούργοι άνθρωποι περιφρονούν τις σπουδές, οι απλοί άνθρωποι τις θαυμάζουν, και οι σοφοί τις χρησιμοποιούν· διότι οι ίδιες δεν διδάσκουν τη χρήση τους· αυτή είναι μια σοφία έξω και πάνω από αυτές, που αποκτάται με την παρατήρηση. Μην διαβάζετε για να διαφωνείτε και να αντικρούετε· ούτε να πιστεύετε και να αποδέχεστε τυφλά· ούτε για να βρίσκετε υλικό για ομιλίες και συζητήσεις· αλλά για να μαθαίνετε, να σκέπτεστε και να κρίνετε. 

Μερικά βιβλία είναι για να δοκιμάζονται, άλλα για να καταπίνονται, και λίγα για να μασώνται και να αφομιώνονται· δηλαδή μερικά βιβλία είναι για να διαβάζονται μόνο αποσπασματικά· άλλα για να διαβάζονται, αλλά όχι πολύ προσεκτικά· και λίγα για να διαβάζονται ολόκληρα, και μάλιστα με επιμέλεια και προσοχή. Μερικά βιβλία μπορούν επίσης να διαβαστούν δι' αντιπροσώπου, και συνόψεις τους να γίνουν από άλλους· αλλά αυτό μόνο για τα λιγότερο σημαντικά θέματα, και τα λιγότερο καλά βιβλία· αλλιώς τα απεσταγμένα βιβλία είναι σαν τα κοινά απεσταγμένα νερά, ανούσια πράγματα. 

Το διάβασμα κάνει τον πολυμαθή· η συζήτηση των ετοιμόλογο· και η συγγραφή τον ακριβολόγο άνθρωπο. Και γι' αυτό, αν γράφει κανείς λίγο, χρειάζεται να έχει γερή μνήμη· αν συζητεί λίγο, χρειάζεται μεγάλη ετοιμότητα πνεύματος· και αν διαβάζει λίγο, χρειάζεται να διαθέτη πολλή πανουργία, ώστε να φαίνεται πως ξέρει και εκείνα που αγνοεί. Η μελέτη της ιστορίας κάνει τον άνθρωπο σοφό, η ποίηση του δίνει ευστροφία, τα μαθηματικά τον κάνουν λεπτολόγο, η φυσική φιλοσοφία βαθυστόχαστο, η ηθική σοβαρό, η λογική και η ρητορική ικανό να ανταγωνίζεται. Abeunt studia in mores¹. 

Και όχι μόνο αυτό· δεν υπάρχει φραγμός ή εμπόδιο για το νου, που να μην μπορεί να απομακρυνθεί με τις κατάλληλες σπουδές· όπως, με τον ίδιο τρόπο, για τις ασθένειες του σώματος μπορούν να υπάρχουν οι κατάλληλες θεραπείες. Έτσι αν το μυαλό του ανθρώπου δεν συγκεντρώνεται, ας μελετήσει μαθηματικά· διότι στις αποδείξεις, αν το μυαλό του αποσπαστεί έστω και λίγο, πρέπει να ξαναρχίσει από την αρχή. Αν το μυαλό του δεν έχει την τάση να διακρίνει ή να εντοπίζει τις διαφορές, ας μελετήσει τους Σχολαστικούς, διότι αυτοί είναι cymini sectores². Αν τείνει να μην είναι διεξοδικός, και, ενώ ζητεί να αποδείξει το ένα πράγμα, φέρνει παραδείγματα για ένα άλλο, ας μελετήσει τις υποθέσεις των δικηγόρων. Έτσι, κάθε ελάττωμα του νου μπορεί να έχει ένα ιδιαίτερο φάρμακο.

¹ Οι σπουδές διακρίνονται στα ήθη. Οβίδιος, Ηρωίδες, ΧV.83
² Ικανοί να κόβουν την τρίχα στα δύο.

Francis Bacon Quotes

Από τον πολύ ενδιαφέρον ιστότοπο space and motion

  • A wise man will make more opportunities than he finds.
  • Anger makes dull men witty, but it keeps them poor.
  • As the births of living creatures are at first ill-shapen, so are all innovations, which are the births of time.
  • Beauty itself is but the sensible image of the Infinite.
  • Choose the life that is most useful, and habit will make it the most agreeable.
  • Fashion is only the attempt to realize art in living forms and social intercourse.
  • Fortitude is the marshal of thought, the armor of the will, and the fort of reason.
  • Friends are thieves of time.
  • Friendship increases in visiting friends, but in visiting them seldom.
  • He that hath knowledge spareth his words.
  • Histories make men wise; poets, witty; the mathematics, subtle; natural philosophy, deep; moral, grave; logic and rhetoric, able to contend.
  • If a man be gracious and courteous to strangers, it shows he is a citizen of the world.
  • If a man will begin with certainties, he shall end in doubts, but if he will content to begin with doubts, he shall end in certainties.
  • Imagination was given to man to compensate him for what he is not; a sense of humor to console him for what he is.
  • In order for the light to shine so brightly, the darkness must be present.
  • Knowledge is power.
  • Little do men perceive what solitude is, and how far it extendeth. For a crowd is not company, and faces are but a gallery of pictures, and talk but a tinkling cymbal, where there is no love.
  • Nature, to be commanded, must be obeyed.
  • Nothing is pleasant that is not spiced with variety.
  • Read not to contradict and confute, nor to believe and take for granted ... but to weigh and consider.
  • Science is but an image of the truth.
  • The correlative to loving our neighbours as ourselves is hating ourselves as we hate our neighbours.
  • Travel, in the younger sort, is a part of education; in the elder, a part of experience.
  • Write down the thoughts of the moment. Those that come unsought for are commonly the most valuable.
  • Young people are fitter to invent than to judge; fitter for execution than for counsel; and more fit for new projects than for settled business.
  • A bachelor's life is a fine breakfast, a flat lunch, and a miserable dinner.


10 σχόλια:

delta είπε...

Τι όμορφη έκπληξη για το πρωινό της Κυριακής αυτό το κείμενο φίλε Ολλανδέ ! Πραγματικό διαμάντι. Κάθε πρόταση του είναι και ένας προβληματισμός.

Ιδιαίτερα μου άρεσε η φράση :

"δεν υπάρχει φραγμός ή εμπόδιο για το νου, που να μην μπορεί να απομακρυνθεί με τις κατάλληλες σπουδές· όπως, με τον ίδιο τρόπο, για τις ασθένειες του σώματος μπορούν να υπάρχουν οι κατάλληλες θεραπείες"

Νομίζω ότι είναι ευκαιρία για την κόρη μου που πηγαίνει στο Λύκειο, να το διαβάσει ώστε να κατανοήσει το πραγματικό νόημα και την αξία των σπουδών.

Σ’ ευχαριστώ

platonas είπε...

Μας κάνει να αναρωτιόμαστε αν αντιληφθήκαμε τελικά για ποιόν λόγο σπουδάσαμε.
Για ευχαρίστηση, χάρη και ικανότητες λοιπόν.

Iptamenos Ollandos είπε...

@ delta
Σ'ευχαριστώ φίλε μου. Και εγώ σαν διαμάντι το είδα και το έκανα ανάρτηση. Πραγματικά πολύ ωφέλιμο για τα παιδιά. Δυστυχώς δεν διδάσκεται στα σχολεία...

@ platonas
Σωστά λες αν αντιληφθήκαμε αδελφέ! Γιατί άλλος είναι ο σκοπός των σπουδών με τις οποίες μας μπουκώνουν. Πάντως όχι για να αναπτύξουμε την κριτική και την σκέψη μας.

LAMDA είπε...

"Μην διαβάζετε για να διαφωνείτε και να αντικρούετε· ούτε να πιστεύετε και να αποδέχεστε τυφλά· ούτε για να βρίσκετε υλικό για ομιλίες και συζητήσεις· αλλά για να μαθαίνετε, να σκέπτεστε και να κρίνετε".

Πόσοι από τους δασκάλους μας, τους δασκάλους των δασκάλων μας και από αυτούς που αποφασίζουν για το σύστημα της παιδείας το έχουν αντιληφθεί αυτό! Για παράδειγμα στις αγγλοσαξωνικές χώρες στο πανεπιστήμιο οι φοιτητές διαβάζουν μέσα από λίστα βιβλιογραφίας και αναπτύσουν γνώση επίσης μέσα από εργασίες που βασίζεται σε μελέτη της βιβλιογραφίας και κριτική αυτής! Στην Ελλάδα προτείνεται ένα - δύο βιβλία και η γνώση - εξέταση γίνεται πάνω στο πόσο καλά μάθαμε το συγκεκριμένο βιβλίο! Τις προάλες μιλούσα με έναν φίλο μου για κάποια θέματα κοσμογονίας και μου εξέφρασε τις αντιρρήσεις του λέγοντας μου αν είναι αλήθεια γιατί δεν μας τα μαθαίνουν στο σχολείο; Το θέμα δεν είναι γιατί δεν μας τα μαθαίνουν στο σχολείο αλλά γιατί δεν μας μαθαίνουν να είμαστε πιο ανοικτά μυαλά, να έχουμε τις αναζητήσεις μας σε όλα τα θέματα και να διαβάζουμε και παρατηρούμε για να βρούμε τις λύσεις π.χ. πόσοι έχουν σκεφτεί ότι στις 21 Δεκεμβρίου έχουμε την μικρότερη μέρα στο βόρειο ημισφαίριο και από εκεί και μετά η μέρα μεγαλώνει μέχρι τον Ιούνιο όπου αρχίζει πάλι η φθορά της μέρας, και αναρωτηθεί τί σχέση μπορεί να έχει με τις διάφορες μεγάλες γιορτές όλων των θρησκειών από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα;

Καλημέρα!

Iptamenos Ollandos είπε...

Καλημέρα Delta,

το "ανέκδοτο"-ανάρτηση εδώ: http://sobaresapopseis.blogspot.com/2009/09/blog-post_27.html νομίζω ότι συμφωνεί με την ρητορική ερώτηση σου...

Αν νομίζεις ότι αξίζει να γίνει ανάρτηση και στο Ξάνθη φιλοσοφείν στείλε μου ένα email.

LAMDA είπε...

Καλημέρα Iptamene Ollande, πιστεύω ότι είναι καλό να δημοσιευτεί στο Ξάνθη φιλοσοφείν.

Φυσικό είναι να μας μπερδεύεται αλλά ο Λάμδα είμαι που έκανα το ρητωρικό ερώτημα και όχι ο Δέλτα!

delta είπε...

Κι ο Δέλτα βέβαια συμφωνεί.

Τελικά είναι ανέκδοτο, πραγματικότητα ή ανέκδοτη πραγματικότητα ;

Iptamenos Ollandos είπε...

Από μια μικρή έρευνα που έκανα βρήκα ότι είναι ανέκδοτη πραγματικότητα, αλλά ποτέ δεν μπορεί να είσαι σίγουρος...
Πάντως νομίζω ότι το νόημα του είναι πέρα ως πέρα αληθινό!

Η αλήθεια είναι ότι σας είχα για συνιδιοκτήτες του ιστολογίου, αλλά αυτά είναι παιχνίδια που παίζει το μυαλό καμμιά φορά ;-)

IANIS είπε...

" Αυτό που ονομάζουμε εκπαίδευση δεν είναι καθόλου εκπαίδευση, είναι το ακριβώς αντίθετο. Εκπαίδευση σημαίνει να βγάζεις κάτι που βρίσκεται μέσα, να βγάζεις το κέντρο του ανθρώπου στην επιφάνεια, στην περιφέρεια, να βγάζεις τα ταλέντα του, το ανεκδήλωτο, το κοιμισμένο είναι του και να το κάνεις να εκδηλωθεί, να το κάνεις ενεργό, δυναμικό. Αυτό είναι η εκπαίδευση.

Αυτό όμως δεν συμβαίνει στο όνομα της εκπαίδευσης. Στο όνομα της εκπαίδευσης, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο: Όλοι παραγεμίζονται με ιδέες. Τίποτα δεν βγαίνει από το πηγάδι. Δεν τραβιέται το νερό του πηγαδιού, αντίθετα, πετιούνται μέσα του πέτρες. Σύντομα, το πηγάδι θα εξαφανιστεί, θα γεμίσει πέτρες. Και τότε θα γίνει λόγιος, θα γίνει προφέσορας. Δεν είναι παρά γεμιστές ντομάτες και τίποτε άλλο. Απλώς άνθρωποι παραγεμισμένοι με κάθε είδους μπούρδες". / Οσσο

Iptamenos Ollandos είπε...

Τα ίδια βάζει ο Πλάτωνας να λέει και ο Σωκράτης στον Φαίδρο όταν αναλύει την εφεύρεση της γραφής:
"Τούτη (η εφεύρεση) θα προσφέρει την λησμονιά στις ψυχές αυτών που θα το μάθουν, από παραμέληση της μνήμης, διότι, εξαιτίας του ότι εμπιστεύονται την γραφή, αναθυμούνται πράγματα προερχόμενα εκτός των ιδίων και με ξένους προς τους ίδιους χαρακτήρες, όχι προερχόμενα από μέσα τους και από τους ίδιους τους εαυτούς τους. Δεν ανακάλυψες λοιπόν το γιατρικό της μνήμης αλλά της υπενθύμισης. Την εντύπωση μάλιστα της σοφίας προσφέρεις στους μαθητές σου, και όχι την αλήθεια. Διότι αφού διαβάσουν πολλά, χωρίς συστηματική διδασκαλία, θα φανταστούν εξαιτίας σου ότι είναι πολυμαθείς, ενώ ως επί το πλείστον είναι ανίδεοι, και δύσκολοι στις συναναστροφές τους, έχοντας γίνει δοκησίσοφοι αντί για σοφοί."
Στο αρχαίο κείμενο : πολυγνώμονες - αγνώμονες, δοξόσοφοι - σοφοί.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...